Ulver - Neverland

Norwegowie z Ulver przyzwyczaili nas już do tego, że kolejne ich płyty przynoszą coś radykalnie nowego; a losowo wybrane z ich dorobku pozycje mogą brzmieć jak zupełnie różne zespoły. Kojarzeni są z bezkompromisowym, nordyckim metalem z folkowymi wpływami, ale tak naprawdę dotyczy to tylko ich pierwszych albumów. Kiperzy metalu prawdopodobnie nie sięgają po ich współczesne propozycje, które są w stu procentach elektroniczne. Niedawno byliśmy świadkami ich jakże udanych płyt w stylu synth-pop / darkwave, aby tuż po nich otrzymać instrumentalne dzieła, wchodzące na terytorium retrospekcyjnej elektroniki. Najnowsze „Neverland” z kolei eksploruje jakże współczesny i nowoczesny, dynamiczny ambient.

Nigdy nie posądzałbym Ulver o nagranie płyty idącej z duchem czasu, ale „Neverland” właśnie taka jest – w dobrym znaczeniu. Musimy ogarnąć dwa podstawowe założenia; po pierwsze – Ulver nagrywa to co chce, nawet jeśli wydaje nam się to nielogiczne wobec poprzednich wydawnictw. Nie wiem czy taki był ich plan od początku (czy też „tak wyszło”), ale ich stylem stał się brak jednego konkretnego stylu. Po drugie i najważniejsze – każdą z ich płyt łączy jakość. Nieważne czy łoją metal, czy rozpuszczają ambient, czy komponują ścieżkę dźwiękową, czy bawią się samplami, a może odlatują w psychodeliczny krautrock – za każdym razem jest to ciekawe, intrygujące, wciągające, czasami odrzucające. Na pewno nigdy nie jest to nudne.

„Neverland” wypełnia to, co ‘elektroniką osobistą’ – czymś, co rozsławili tacy współcześni mistrzowie jak Jon Hopkins czy Nils Frahm. To muzyka ambient, ale bardzo dynamiczna, nie stroniąca od filmowego patosu, neoklasycznej intymności, a nawet posuwistego rytmu. To muzyka, która w pewnym sensie podsumowuje dotychczasowe eksperymenty elektroniczne Ulvera: mamy tu zarówno pejzaże, emocje i nastroje, jak i konkretne ścieżki, bity, melodie, dynamikę i zwroty akcji. To wszystko we wspólnym misz-maszu daje bardzo witalny i niezwykle kolorowy mikroświat, który podziwiamy nie tylko jako słuchacz, ale uczestnik wydarzeń. Spójność i różnorodność tego krążka to honorowe odznaki każdego tego typu albumu.

Co więcej można powiedzieć, poza jeszcze bardziej ogólnym zachęceniem do sięgnięcia po „Neverland”? To kolejny album od Ulverów, który brzmi inaczej niż reszta. Kristoffer Rygg i jego towarzysze przyjęli za punkt honoru, aby się nie powtarzać i za każdym razem zaskoczyć czymś słuchaczy, czasem na plus, czasem na minus. Norwegowie już tradycyjnie idą w zaparte i odrzucają wszelkie konwenanse, jakie mogłyby powstrzymywać ich wizję artystyczną. Słuchacz może to przyjąć albo zupełnie odrzucić – to także jest symptomem wyrazistości ich wiecznie zmieniającego kształt, wyraz i odcień brzmienia. Ich płyty to nie ewolucja – to rozrzucone po planszy elementy układanki, którym tylko my, słuchacze, możemy nadać ostateczny sens.

JAKUB OŚLAK